Kort antwoord: een laagje rijp op de buitenunit is bij vorst volkomen normaal; de warmtepomp ontdooit zichzelf periodiek en dat mag een paar keer per dag. Niet normaal is een unit die volledig dichtvriest, die om de paar minuten ontdooit, of die na het ontdooien niet meer op temperatuur komt. Dan is de luchtstroom belemmerd, meet een sensor verkeerd, of zit er te weinig koudemiddel in het systeem.
Waarom een warmtepomp überhaupt bevriest
De buitenunit onttrekt warmte aan de buitenlucht. Daardoor koelt de verdamper af tot onder de buitentemperatuur, en bij vochtig weer slaat de luchtvochtigheid daarop neer als rijp. Dat gebeurt het hardst tussen ongeveer nul en zeven graden met hoge luchtvochtigheid; bij strenge vorst is de lucht juist droger en valt het mee.
Een laag rijp isoleert en verslechtert de warmteoverdracht, dus keert de warmtepomp het proces periodiek om: hij haalt kort warmte uit de woning om de verdamper te ontdooien. Dat duurt een paar minuten, je hoort soms een sis- of klikgeluid en er komt damp van de unit. Dat hoort erbij, ook als het eruitziet alsof er iets misgaat.
Wanneer het wél een probleem is
Let op drie patronen. Ten eerste: de unit ontdooit veel vaker dan normaal, bijvoorbeeld elk kwartier. Ten tweede: het ijs verdwijnt niet meer helemaal en bouwt over de dagen op, tot het blok dicht zit. Ten derde: de onderbak of de afvoer zit vol ijs, waardoor het dooiwater niet weg kan en direct weer aanvriest. Dat laatste is een klassieker bij units die te laag of in een dichte omkasting staan.
Ga eerst het simpele na: staat de unit vrij, is er minimaal een halve meter ruimte rondom, ligt er geen blad of vuil tegen de lamellen, en kan het dooiwater onderlangs weg? Een dichtgeslibde afvoer of een unit die in een schutting is weggewerkt, veroorzaakt meer ijsproblemen dan welk defect ook.
De meldingen per merk
| Merk | Code | Melding |
|---|---|---|
| Remeha | H06.06 | Blokkering compressor, hoge druk |
| Remeha | H06.07 | Blokkering compressor, lage druk |
| Itho Daalderop | A1 21 | Startstroom compressor te hoog of temperatuurbeveiliging aangesproken |
| Vaillant | F.279 | Heetgasthermostaat schakelt de warmtepomp uit |
Een lagedrukmelding zoals H06.07 wijst vaak op te weinig koudemiddel of een belemmerde verdamper; een hogedrukmelding juist op te weinig warmteafgifte aan de binnenzijde, bijvoorbeeld door een dichtgeslibd filter of te weinig doorstroming in de installatie. Alle codes per merk staan in de storingscodes voor warmtepompen.
Geen warmte meer, zonder ijs
Komt de warmtepomp helemaal niet meer op temperatuur, controleer dan eerst de waterdruk van het cv-circuit en of het vuilfilter in de retourleiding schoon is. Warmtepompen zijn veel gevoeliger voor vervuiling dan cv-ketels: ze werken met kleine temperatuurverschillen, dus elke beperking in de doorstroming merk je direct in de afgegeven warmte.
Kijk daarna of het toestel na een stroomstoring in een veiligheidsstand is blijven staan; sommige units moeten dan handmatig worden vrijgegeven. En controleer of het elektrische bijverwarmingselement niet is uitgeschakeld, want bij lage buitentemperaturen leunt het systeem daar deels op.
Wat je aan een monteur overlaat
Alles wat met koudemiddel te maken heeft. Voor werk aan koudemiddelcircuits is in Nederland een F-gassencertificering verplicht (het zogeheten STEK-regime); onze eigen installatiebedrijven zijn daarvoor erkend. Bijvullen van koudemiddel is bovendien geen onderhoud maar een reparatie: een systeem verbruikt geen koudemiddel, dus als het niveau te laag is, zit er een lek dat eerst opgespoord moet worden.
Wat je zelf mag doen: de buitenunit vrijhouden, bladeren weghalen, de afvoer controleren en het vuilfilter binnen schoonmaken. Giet nooit heet water over een bevroren unit en bik het ijs er niet af; de lamellen en de sensoren zijn kwetsbaar.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak mag een warmtepomp ontdooien?
Bij vochtig weer rond het vriespunt enkele keren per dag, met cycli van een paar minuten. Ontdooit hij elk kwartier, dan klopt er iets niet: te weinig luchtstroom, een vervuilde verdamper of een sensor die verkeerd meet.
Mag ik het ijs eraf spuiten met warm water?
Liever niet. Lauw water kan bij een volledig vastgevroren unit als noodmaatregel, maar het water bevriest daarna opnieuw in de onderbak. Bovendien zitten er elektrische delen in de unit. Laat een monteur eerst de oorzaak vaststellen.
Waarom is mijn stroomverbruik in de winter zo hoog?
Bij lage buitentemperaturen daalt het rendement en springt vaker het elektrische element bij. Dat is normaal, maar een slecht ingeregelde installatie of een te hoge aanvoertemperatuur versterkt het effect flink. Laat de instellingen nakijken als het verbruik sterk afwijkt van eerdere winters.
Mijn buitenunit maakt meer lawaai dan vroeger. Erg?
Meestal is dat de ventilator: vuil op de waaier of versleten lagers. Soms slaan trillingen door via de leidingen naar de woning. Onderdelen staan onder ventilatoren; controleer ook of de trillingsdempers onder de unit nog goed zijn.