Kort antwoord: reageert de ketel niet op de thermostaat, dan ligt het meestal aan de verbinding en niet aan de ketel. Controleer batterijen, de twee thermostaatdraden en of de thermostaat bij het toestel past. Let vooral op het verschil tussen aan/uit en OpenTherm: een moderne modulerende ketel met een simpele aan/uit-thermostaat werkt wel, maar verbruikt merkbaar meer gas.
Drie soorten aansturing
Een aan/uit-thermostaat sluit simpelweg een contact: de ketel gaat vol aan of helemaal uit. Een OpenTherm-thermostaat praat met de ketel en geeft door hoeveel warmte er nodig is, waardoor het toestel moduleert en op lagere temperatuur kan draaien. Daarnaast hebben fabrikanten eigen protocollen, zoals EMS bij Bosch en Nefit of eBus bij Vaillant en Remeha; die werken alleen met thermostaten van datzelfde merk of met een tussenmodule.
Dat onderscheid is belangrijk als je een thermostaat vervangt. Een universele OpenTherm-thermostaat op een ketel met een eigen protocol werkt niet zonder module, en andersom verlies je met een aan/uit-thermostaat de modulatie van een moderne ketel.
De ketel reageert niet: wat je nagaat
Begin bij de thermostaat zelf: verse batterijen, display aan, ingestelde temperatuur hoger dan de kamertemperatuur. Klinkt vanzelfsprekend, maar het is de meest voorkomende oorzaak van een koude woning.
Ga daarna naar de draad. Twee dunne aders lopen van de thermostaat naar de ketel, vaak jarenlang ongemoeid achter plinten. Een geknikte of doorgesleten ader geeft precies het beeld van een defecte ketel. Bij een aan/uit-systeem kun je dit uitsluiten door de twee draden bij de ketel kort met elkaar te verbinden: gaat het toestel dan branden, dan is de ketel in orde en zit het probleem in draad of thermostaat.
Werkt de verbinding digitaal, dan meldt de ketel het vaak zelf. Vaillant geeft F.12 als er geen signaal van de user-interface komt, Bosch meldt 1010 O bij een onderbroken EMS-bus, AWB meldt 1.1 bij een communicatiefout. Meer daarover in onze gids over printplaten en communicatiefouten.
Draadloos: eigen valkuilen
Bij een draadloze thermostaat zit er een ontvanger bij de ketel. Verliest die de verbinding, dan valt de ketel vaak terug op een noodstand: continu een vaste temperatuur, of helemaal niets. Controleer of het lampje op de ontvanger de juiste status toont en of de thermostaat nog aangemeld is. Na een batterijwissel moet bij sommige merken opnieuw gekoppeld worden.
Zet de thermostaat niet boven een radiator, in de zon of naast een deur naar buiten. Hij meet dan niet de kamer maar zijn directe omgeving, en dan lijkt het alsof de ketel niet doet wat er gevraagd wordt.
Wat kost een thermostaat of module?
| Onderdeel | Fabrikantnummer | Prijs |
|---|---|---|
| Vaillant VR33 OpenTherm-module (maakt OpenTherm mogelijk op eBus-toestellen) | 8000020151 | € 95,40 |
| Itho Daalderop Spider slimme thermostaat, OpenTherm | 03-00476 | € 150,28 |
| Nefit kamerthermostaat | 87183102980 | € 235,22 |
Losse thermostaten en regelingen staan onder thermostaten en regelingen; complete slimme thermostaten vind je in de categorie thermostaten.
Waarom OpenTherm gas scheelt
Een modulerende ketel kan zijn vermogen terugregelen tot soms een vijfde van het maximum. Met OpenTherm gebruikt hij dat: bij een kleine warmtevraag brandt hij laag en lang, met een lage aanvoertemperatuur. Juist die lage temperatuur zorgt ervoor dat de rookgassen condenseren, en dat is waar het hoge rendement vandaan komt. Met een aan/uit-thermostaat springt de ketel telkens vol aan en weer uit; dat is minder zuinig en geeft meer slijtage door het aantal starts.
Ben je van plan later een warmtepomp te plaatsen, dan is een lage aanvoertemperatuur sowieso de richting. Onafhankelijke uitleg over zuinig stoken staat bij Milieu Centraal.
Veelgestelde vragen
Past elke slimme thermostaat op mijn ketel?
Nee. Bepaal eerst welk protocol je ketel spreekt: aan/uit, OpenTherm of een merkeigen bus zoals EMS of eBus. Bij een merkeigen bus heb je een thermostaat van dat merk nodig of een tussenmodule. Staat het niet in de handleiding, kijk dan op het typeplaatje en vraag het ons na.
Mijn ketel brandt continu op maximaal. Hoe kan dat?
Vaak doordat de ketel geen geldig signaal meer krijgt en terugvalt op een veilige noodstand, of doordat een aan/uit-thermostaat verkeerd is aangesloten. Controleer de bedrading en de instelling van het maximale vermogen.
Kan ik de thermostaat zelf vervangen?
Ja, dit is laagspanning en valt niet onder het gasdeel van de ketel. Zet de ketel spanningsloos, noteer welke draad op welke klem zat en werk zorgvuldig. Twijfel je over het protocol, vraag het dan vooraf na.
Waarom wordt mijn huis niet warm terwijl de thermostaat 21 graden vraagt?
Dan werkt de aansturing waarschijnlijk wel maar de warmteafgifte niet. Controleer of de radiatoren warm worden; blijven ze koud, lees dan onze gids over radiatoren die koud blijven.