Kort antwoord: de anode is het goedkoopste onderdeel van je boiler en bepaalt hoe lang het vat meegaat. Het is een staaf magnesium of titanium die zichzelf opoffert zodat het staal niet roest. Laat hem elke twee tot vijf jaar controleren; is hij voor meer dan de helft weggevreten, dan vervang je hem. Een anode kost €30 tot €110, een nieuw vat het twintigvoudige.
Waarom er een stuk metaal in je boiler hangt
Een boilervat is van staal met een geëmailleerde binnenlaag. Die laag is nooit helemaal perfect: er zitten microscopisch kleine poriën in. Op die plekken zou het staal in contact komen met water en gaan roesten. De anode voorkomt dat met een simpel elektrochemisch principe: van twee metalen in hetzelfde water lost het onedelste op. Magnesium is onedeler dan staal, dus de anode corrodeert en het vat blijft heel.
Dat betekent ook dat de anode per definitie opgaat. Hij is niet kapot als hij is weggevreten, hij heeft precies gedaan waarvoor hij erin zit. Alleen: zodra hij op is, is het vat aan de beurt.
Wanneer controleren?
De vuistregel is elke twee tot vijf jaar, en korter naarmate het water agressiever is of de boiler warmer staat ingesteld. Bij een jaarlijkse onderhoudsbeurt van een indirect gestookt vat of een warmtepompboiler hoort de anodecontrole er eigenlijk bij; vraag ernaar, want het wordt niet overal standaard gedaan.
Signalen dat het te laat wordt: bruinig water uit de warme kraan, een rotte-eierengeur (een bekend gevolg van een opgebruikte magnesiumanode in combinatie met bepaalde watersoorten), of roestsporen bij de aansluitingen. Ook kan een systeem met een actieve anodebescherming dat zelf melden; A.O. Smith heeft daar een aparte melding voor, anodebescherming werkt niet, waarbij het toestel nog wel werkt maar de bescherming uit staat.
Drie soorten anodes
De magnesiumanode is de klassieke en meest gebruikte. Hij werkt zonder stroom en wordt langzaam opgegeten. De titaniumanode of power-anode werkt op een kleine gelijkspanning en slijt niet; die vervang je niet, maar de elektronica ervan kan wel stuk. In warmtepompboilers zit soms een combinatie.
| Onderdeel | Fabrikantnummer | Prijs |
|---|---|---|
| ATAG anode, 21,3 x 110 mm | 65103768-01 | € 33,98 |
| A.O. Smith magnesiumanode, 584 mm | 0183463023(S) | € 49,66 |
| A.O. Smith power-anode BFC | 0197709(S) | € 103,24 |
| Stiebel Eltron titaniumanode, 420 x 3 mm | 333297 | € 107,16 |
Alle varianten staan onder anodes. Let op de lengte, de diameter en de schroefdraad; die drie bepalen of hij past. In een krappe opstelling bestaat er ook een kettinganode, die uit segmenten bestaat zodat je hem kunt inbrengen zonder meters ruimte boven het vat.
Vervangen: hoe gaat dat?
De boiler wordt drukloos gemaakt en gedeeltelijk afgetapt, de oude anode wordt eruit gedraaid en de nieuwe erin, met nieuwe afdichting. Bij die gelegenheid kijkt de monteur meteen naar de kalkaanslag onderin en spoelt hij het vat zo nodig. Reken op een half uur tot een uur werk.
Zelf doen kan bij een vrijstaand elektrisch vat met voldoende ruimte erboven: water dicht, spanning eraf, aftappen, anode wisselen, vullen en ontluchten. Bij een indirect gestookt vat of een warmtepompboiler zit er meer omheen en is een installateur verstandiger.
De rekensom
Een anode kost een paar tientjes en een half uur werk. Een nieuw boilervat kost, afhankelijk van type en inhoud, al snel het twintigvoudige plus installatie. Toch wordt de anode in de praktijk zelden op tijd vervangen, simpelweg omdat niemand eraan denkt zolang er warm water uit de kraan komt. Zet het in de agenda bij het onderhoud van je cv-installatie; het is de goedkoopste levensduurverlenging die er bestaat.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of mijn anode op is?
Alleen door hem eruit te halen en te bekijken. Is de kern zichtbaar of is de staaf grotendeels verdwenen, dan is vervangen nodig. Een visuele controle bij het onderhoud is de enige betrouwbare methode.
Waarom ruikt mijn warme water naar rotte eieren?
Dat is meestal een reactie tussen een magnesiumanode, bepaalde bacteriën en sulfaat in het water. Een titanium- of power-anode lost dat probleem doorgaans op. Laat wel eerst de temperatuurinstelling controleren.
Zit er in elke boiler een anode?
In vrijwel elk geëmailleerd stalen vat wel. Roestvaststalen vaten hebben er meestal geen nodig. Twijfel je welk type je hebt, kijk dan op het typeplaatje of vraag het ons na met merk en type erbij.
Vervalt mijn garantie als ik de anode niet vervang?
Veel fabrikanten stellen periodieke controle van de anode als voorwaarde voor de garantie op het vat. Bewaar dus de bonnen van het onderhoud; zonder aantoonbare controle is een beroep op garantie bij een lekkend vat lastig.