Kort antwoord: bijvullen helpt maar tijdelijk. Zakt de waterdruk binnen een paar dagen of weken opnieuw weg, dan is er een oorzaak. In driekwart van de gevallen is dat een expansievat dat zijn voordruk kwijt is; de rest is een lek, een overstortventiel dat doorlekt of een vulkraan die niet dicht zit. Een vat kost tussen de €50 en €140. Hoe vaker je bijvult, hoe meer vers zuurstofrijk water de installatie in gaat, en dat is slecht voor de ketel.
Wat is normaal en wat niet?
In een koude installatie hoort de druk tussen 1,5 en 2 bar te staan. Als de ketel opwarmt, loopt de druk op tot ongeveer 2,5 bar; dat is normaal, want warm water zet uit. Koelt de installatie af, dan zakt de druk weer naar de beginwaarde terug.
Een beetje druk verliezen over een heel stookseizoen mag: bij het ontluchten van radiatoren gaat er water uit. Wat niet normaal is: elke maand bijvullen, of een druk die na een week alweer onder de 1 bar staat. Dan gaat er ergens water of lucht verloren dat er niet uit hoort.
Het expansievat: de meest voorkomende oorzaak
In de ketel (of ernaast) hangt een gesloten vat met een rubberen membraan. Aan de ene kant zit water, aan de andere kant lucht onder druk. Dat luchtkussen vangt de uitzetting van het opwarmende water op. Verdwijnt de voordruk of scheurt het membraan, dan kan het water nergens heen: bij opwarmen schiet de druk omhoog, het overstortventiel blaast af, en na afkoelen sta je onder de 1 bar. Dat patroon, hoge druk warm en lage druk koud, is het duidelijkste bewijs dat het vat op is.
Een snelle controle die je zelf kunt doen: druk op het autoventiel bovenop of aan de onderkant van het vat, net als bij een fietsband. Komt er lucht uit, dan is het membraan nog heel en kan het vat mogelijk worden bijgevuld met de juiste voordruk. Komt er wáter uit, dan is het membraan kapot en moet het vat eruit. Tik ook eens tegen het vat: klinkt het overal even dof, dan staat het vol water.
De andere oorzaken
Een echt lek is minder vaak de oorzaak dan mensen denken, maar het komt voor: bij koppelingen, bij vloerverwarmingsverdelers of onder de ketel. Zoek naar vochtplekken, kalkkringen of roestsporen; een lek dat verdampt op een warme leiding laat wel een witte rand achter.
Verder kan het overstortventiel blijven doorlekken nadat het een keer heeft afgeblazen; er zit dan vuil onder de klep. Je ziet dat aan water in de afvoer onder het ventiel. En een vulkraan die niet helemaal dicht zit, doet juist het omgekeerde: die vult ongemerkt bij, waardoor de druk juist stijgt. Beide onderdelen vallen onder kleppen en ventielen.
Zakt de druk alleen als je warm water tapt en loopt hij dan juist op? Dan lekt de platenwisselaar tapwater in het cv-circuit. Daarover gaat onze gids warmtewisselaar vervangen.
De storingscodes per merk
| Merk | Code | Melding |
|---|---|---|
| Remeha | A.02.06 | Waarschuwing: waterdruk lager dan de minimale waterdruk |
| Remeha | E.00.40 | Waterdruksensor verwijderd of meet onder het bereik |
| Vaillant | F.21 | Waterdruk te laag: lekkage in de installatie of expansievat defect |
| Vaillant | F.22 | Waterdruk te hoog: defect expansievat of te hoog gevuld |
| Bosch | 2970 | Te snel drukverlies in de cv-installatie |
| AWB | 21 | Waterdruk systeem te laag |
Let op het verschil tussen F.21 en F.22 bij Vaillant: een defect expansievat kan zich als beide melden, afhankelijk van of de ketel warm of koud is op het moment dat de sensor meet.
Wat kost een expansievat?
Onderdeelprijzen inclusief btw uit onze catalogus. Welk vat je nodig hebt, hangt af van het toestel en de grootte van de installatie.
| Onderdeel | Fabrikantnummer | Prijs |
|---|---|---|
| Flamco renovatiepakket 18 liter (vat, veiligheidsventiel en inlaatcombinatie) | — | € 50,00 |
| Intergas expansievat 6 liter, Kombi Kompakt | 864067 | € 88,86 |
| Remeha expansievat 8 liter | 7738455 | € 121,53 |
| Bosch expansievat 12 liter, 3 bar | 8733714389 | € 130,68 |
Alle vaten staan bij elkaar onder expansievaten.
Vat in de ketel of ernaast?
Zit het vat ín de ketel, dan is vervangen monteurswerk: de mantel moet eraf en dat valt onder het gesloten deel van een gastoestel. Hangt het vat erbuiten aan de muur of aan de leiding, dan is het waterzijdig werk dat een handige klusser zelf kan: installatie aftappen, vat losdraaien, nieuw vat met de juiste voordruk plaatsen, vullen en ontluchten.
Een veelgebruikte oplossing bij een ketel waarvan het interne vat op is, is een extra vat aan de muur bijplaatsen in plaats van de ketel open te maken. Dat is goedkoper en vaak net zo effectief, mits het vat de juiste inhoud en voordruk heeft voor de installatie. Overleg dat wel even met een installateur, want een te klein vat lost het probleem niet op.
Waarom vaak bijvullen slecht is
Elke keer dat je bijvult, komt er vers leidingwater in de installatie: met zuurstof en met kalk. Zuurstof tast metalen delen aan en veroorzaakt op termijn magnetiet, dat zwarte slib waar pompen en warmtewisselaars kapot aan gaan. Kalk slaat neer op de heetste plek, en dat is precies de warmtewisselaar. Structureel bijvullen is dus niet alleen lastig, het verkort ook de levensduur van de duurste onderdelen. Los de oorzaak op, en je bent van beide af.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak mag ik de cv-ketel bijvullen?
Een of twee keer per jaar een klein beetje is normaal, zeker na het ontluchten van radiatoren. Moet je maandelijks bijvullen, dan is er een oorzaak die je moet opsporen; dat is geen onderhoud maar symptoombestrijding.
Hoe weet ik of mijn expansievat kapot is?
Het duidelijkste signaal is druk die warm sterk oploopt en koud onder de 1 bar zakt. Druk daarnaast het autoventiel van het vat in: komt er water uit in plaats van lucht, dan is het membraan kapot en moet het vat vervangen worden.
Kan ik het expansievat zelf bijvullen met lucht?
Als het membraan nog heel is, kan een installateur de voordruk opnieuw op de juiste waarde brengen. Dat moet gebeuren met een drukloze installatie, anders meet je de verkeerde waarde. Het is dus niet zo simpel als even een fietspomp erop zetten.
Wat is de juiste voordruk?
Die hangt af van de hoogte van de installatie en staat meestal op het vat of in de handleiding van de ketel. Bij een gemiddelde eengezinswoning ligt hij rond 0,8 tot 1 bar. Vul nooit op gevoel; een verkeerde voordruk geeft precies dezelfde klachten als een kapot vat.
Mag ik de ketel blijven gebruiken bij te lage druk?
De ketel beschermt zichzelf en schakelt bij te lage druk uit, vaak eerst het warme water en daarna de verwarming. Blijven resetten en bijvullen zonder de oorzaak aan te pakken, kan tot droogkoken of schade aan de pomp leiden.