Kort antwoord: als de ketel brandt maar de radiatoren koud blijven, gaat er geen water rond. Dat komt door een vastgelopen of versleten circulatiepomp, door lucht in de installatie, door een driewegklep die in de warmwaterstand blijft hangen, of door radiatorkranen die dicht staan. Begin met ontluchten en controleer de waterdruk; blijft het probleem, dan is de pomp de meest waarschijnlijke oorzaak.
Eerst het simpele werk
Controleer of de thermostaat echt warmte vraagt en of de ketel daadwerkelijk brandt: op het display staat dan een aanvoertemperatuur die oploopt. Wordt de ketel zelf warm en de leiding eruit ook, maar de radiatoren niet, dan zit het probleem in de doorstroming.
Ontlucht de radiatoren, te beginnen op de begane grond en dan naar boven. Lucht in het systeem is verreweg de meestvoorkomende oorzaak van één koude radiator. Controleer daarna de waterdruk en vul zo nodig bij tot 1,5 à 2 bar. Blijft de druk wegzakken, lees dan onze gids over waterdruk die steeds terugvalt.
Blijven alle radiatoren koud terwijl de ketel wel brandt, dan gaat het niet om lucht maar om circulatie.
De circulatiepomp
De pomp duwt het verwarmde water door de installatie. Twee dingen gaan er mis: hij loopt vast of hij raakt versleten. Vastlopen gebeurt vooral na de zomer, als de pomp maanden heeft stilgestaan en de as door afzetting is gaan plakken. Je hoort de pomp dan wel zoemen, maar er beweegt niets. Slijtage merk je aan een brommend geluid en radiatoren die alleen nog dicht bij de ketel warm worden.
Moderne ketels melden dit vaak zelf. Bosch geeft bijvoorbeeld 281 B voor een geblokkeerde pomp of lucht in de pomp, Vaillant meldt F.14 bij een circulatieprobleem en Remeha meldt E05 als de temperatuur van de warmtewisselaar te hoog oploopt door slechte doorstroming. Die laatste is belangrijk: te weinig circulatie maakt de wisselaar plaatselijk gloeiend heet en dat kost op termijn het duurste onderdeel van de ketel.
Wat een pomp kost
| Onderdeel | Fabrikantnummer | Prijs |
|---|---|---|
| Itho Daalderop cv-pomp inclusief kabelboom, RS15/5-3 | 07.95.36.013 | € 227,38 |
| Inventum cv-pomp | S1012788 | € 415,78 |
| ATAG circulatiepomp | 65116765 | € 554,08 |
Alle pompen staan onder pompen in de catalogus. Let op dat pompen per ketelserie verschillen in aansluitmaat, opvoerhoogte en aansturing; een moderne modulerende pomp is niet uitwisselbaar met een oude driestandenpomp.
De driewegklep
In een combiketel stuurt de driewegklep het water naar de radiatoren of naar de warmwaterwisselaar. Blijft die in de warmwaterstand staan, dan krijgt de verwarming niets meer, terwijl de ketel wel brandt zodra je een kraan opendraait. Herkenbaar doordat je wel warm water hebt maar geen warmte. Soms zit alleen de motor vast: die kost aanzienlijk minder dan het complete blok, bijvoorbeeld de ATAG driewegklepmotor 230 V (S4855500, €180,34) tegenover een complete ATAG driewegklep (65119728, €406,41). Alle varianten staan onder driewegkleppen en hydrobloks.
Als alleen bovenverdieping of één kamer koud blijft
Dan is het geen pomp maar verdeling. Vaak staat de installatie niet goed ingeregeld: de radiatoren dicht bij de ketel nemen al het water en bovenin blijft er te weinig over. Waterzijdig inregelen lost dat op; een installateur stelt dan per radiator de doorstroming in. Bij vloerverwarming hetzelfde verhaal, maar dan op de verdeler.
Een enkele radiator die koud blijft terwijl de rest warm is, heeft meestal een vastzittende thermostaatkraan. Draai de knop eraf en druk het pennetje in; zit het vast, dan is de kraan aan vervanging toe.
Zelf doen of monteur?
Ontluchten, bijvullen en een thermostaatkraan losmaken doe je zelf. De pomp zelf zit bij de meeste ketels binnen de mantel en dat is werk voor een gecertificeerde monteur. Hangt de pomp los in de leiding, buiten de ketel, dan is vervangen waterzijdig werk dat een handige klusser aankan: installatie aftappen, pomp wisselen, vullen en ontluchten.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of de pomp draait?
Leg je hand op het pomphuis als de ketel warmte maakt. Een draaiende pomp trilt licht en wordt lauw. Veel pompen hebben bovendien een lampje of display. Hoor je alleen een zoemtoon zonder trilling, dan zit hij waarschijnlijk vast.
Kan een vastgelopen pomp weer losgemaakt worden?
Soms wel. Bij veel pompen zit een ontluchtingsschroef in het midden waarachter de as zit; die kan een monteur voorzichtig losdraaien. Is de pomp eenmaal vastgelopen geweest, dan gebeurt het meestal opnieuw.
Waarom wordt mijn ketel heet maar de radiatoren niet?
Omdat de warmte niet wordt afgevoerd. De ketel maakt warmte, maar zonder circulatie blijft die in de wisselaar zitten en slaat het toestel af op oververhitting. Blijf dat niet resetten: je beschadigt er de wisselaar mee.
Is een zuinigere pomp de moeite waard?
Een moderne modulerende pomp gebruikt aanzienlijk minder stroom dan een oude driestandenpomp en past zijn toerental aan de warmtevraag aan. Bij een losse pomp in de leiding is dat een verstandige vervanging; zit de pomp in de ketel, dan bepaalt de fabrikant welk type erin hoort.